Trwy gydol ei amser yn Ne Cymru, mae cannoedd o bobl wedi gweithio i’r Bathdy Brenhinol.

  •  

Dysgwch am y tri dyn oedd yn ganolog i ail-leoliad, adeiladu a threfniant y Bathdy yn ei flynyddoedd cynnar yn Llantrisant.

 

Jack James

Roedd Jack James, fel Dirprwy Feistr yn Tower Hill, yn ffigwr pwysig yn hanes fodern y Bathdy Brenhinol. Cafodd ei apwyntio yn 1957 ac roedd yn ddyn balch a gafaelgar, yn hynod o ddeallus ac yn disgrifio ei hun fel ‘cyfuniad rhyfedd o diwydiannwr, gwas sifil a gwas palas’. Roedd ei arweinyddiaeth pendant a phenderfynol yn ffactor wrth drawsffurfio allgynnyrch a threfniant yr hen Bathdy yn Tower Hill. Pan ddysgodd am y bwriad i gyflwyno system arian degol, gweithiodd James gyda Changhellor y Trysorlys, James Callagahan, i drefnu’r symud i ffwrdd o Lundain

Roedd sefydlu cynhyrchiad yng Nghymru yn sialens newydd ac roedd rhaid i James defnyddio eu sgiliau healeth i gyd. Roedd yn weithredwr medrus ac anniffiniol oedd yn ymddieithrio o fusnes dyddiol yn aml ac yn deall pwysigrwydd cadw’r ddau set o weithwyr yng Nghymru a Llundain yn hapus.

Unwaith roedd y raglen ddegol cyntaf wedi ei chwblhau a’r ail-leoliad i Lantrisant wedi ei gadarnhau, ymddiswyddodd fel Dirprwy Feistr yn Hydref 1970. Cafodd eu gwasanaethu eu cydnabod pan gafodd ei urddo’n farchog.

James Callaghan

Yn Mawrth 1966, datganodd Canghellor y Trysorlys a Mesitr y Bathdy, James Callaghan, bydd arian degol yn cymryd lle y system hanesyddol o bunnoedd, sylltau a cheiniogau. Er mwyn casglu digon o arian degol erbyn beth cafodd ei enwi yn ‘D Day’ yn 1971, cefnogodd Callaghan, gyda Dirprwy Feistr y Bathdy, Jack James, y syniad i symud cynhyrchiad arian o Lundain at safle newydd.

Roedd ei gefnogaeth dros safle yng Nghymru yn hollbwysig ac yn Chwefror 1968 fe ddaeth i Lantrisant i osod y garreg sylfaen ar gyfer cangen ddegol newydd y Bathdy Brenhinol. Yn ystod y seremoni ‘fer ond sylweddol’, dywedodd ei fod am gael ei gofio am ail-leoli y Bathdy Brenhinol i Lantrisant.

Yn 1993, fel gŵr gwadd yn nathliad 25 mlynedd ers agor y Bathdy Brenhinol newydd, edrychodd yn ôl yn falch ar ei ran yn y llwyddiant hynny.  

 

Gwelwch toriad o’r Western Mail o 1968
Bob Yates

Yn wreiddiol o Gasnewydd yn Ne Cymru, cafodd bob Yates ei apwyntio fel Uwcharolygydd Dan Ofal y Bathdy Brenhinol newydd yn Llantrisant yn 1968, yn fuan iawn cyn iddo cael ei agor gan y Frenhines. Roedd gan Yates gradd mewn peirianneg a phrofiad o weithio yn y diwydiant preifat. Roedd nawr yn gyfrifol am osod peirianwedd technegol ac am oruchwylio hyfforddiant gweithwyr lleol mewn prosesau technegol modern er mwyn sicrhau bod stôr o arian degol yn barod yn erbyn D Day yn Chwefror 1971. Mae Yates yn haeddu clôd am gyflawni hyn gyda pheirianwedd a gweithwyr newydd.

Roedd yn benderfynol ac uchelgeisiol, ac yn 1971, fe ddaeth yn Gyfarwyddwr Cynhyrchu yn Llantrisant ac yn Tower Hill. Fel rhan o’i rôl, goruchwyliodd yr ail ran o adeiladu’r Bathdy newydd, oedd yn cynnwys uned toddi, treiglo a llenwi ac hwn daeth y peiriant toddi anfferus mwyaf yng Ngorllewin Ewrop. Penderfynnod i ymddeol o’r Bathdy yn 1979.

Gwynebau'r Bathdy

 

 

Eich hatgofion

Oes gennych chi unrhyw luniau o’r 50 mlynedd diwethaf? Ychwanegwch eich hatgofion a dewch yn ran o’n archif.

Rhannwch eich hatgofion

 

Pobl

Dysgwch am y pobl oedd yn hanfodol i’r Bathdy yn ystod ei flynyddoedd cynnar yn Llantrisant.

Digwyddiadau

Dysgwch am y digwyddiadau yn nodedig i ddatblygiad y Bathdy yn Ne Cymru.

Cynhyrchiad

Dysgwch sut gafodd yr arian degol newydd ei gynhyrchu a dosbarthu.