Our website uses cookies to distinguish you from other users of our website. We use cookies to provide you with a good experience when you browse our website. You can change your cookie settings at any time. If you continue without changing your settings, you accept our use of cookies as outlined in our Privacy Policy.

 

Trwy gydol ei amser yn Ne Cymru, mae cannoedd o bobl wedi gweithio i’r Bathdy Brenhinol.

  •  

Dysgwch am y tri dyn oedd yn ganolog i ail-leoliad, adeiladu a threfniant y Bathdy yn ei flynyddoedd cynnar yn Llantrisant.

 

Jack James

Roedd Jack James, fel Dirprwy Feistr yn Tower Hill, yn ffigwr pwysig yn hanes fodern y Bathdy Brenhinol. Cafodd ei apwyntio yn 1957 ac roedd yn ddyn balch a gafaelgar, yn hynod o ddeallus ac yn disgrifio ei hun fel ‘cyfuniad rhyfedd o diwydiannwr, gwas sifil a gwas palas’. Roedd ei arweinyddiaeth pendant a phenderfynol yn ffactor wrth drawsffurfio allgynnyrch a threfniant yr hen Bathdy yn Tower Hill. Pan ddysgodd am y bwriad i gyflwyno system arian degol, gweithiodd James gyda Changhellor y Trysorlys, James Callagahan, i drefnu’r symud i ffwrdd o Lundain

Roedd sefydlu cynhyrchiad yng Nghymru yn sialens newydd ac roedd rhaid i James defnyddio eu sgiliau healeth i gyd. Roedd yn weithredwr medrus ac anniffiniol oedd yn ymddieithrio o fusnes dyddiol yn aml ac yn deall pwysigrwydd cadw’r ddau set o weithwyr yng Nghymru a Llundain yn hapus.

Unwaith roedd y raglen ddegol cyntaf wedi ei chwblhau a’r ail-leoliad i Lantrisant wedi ei gadarnhau, ymddiswyddodd fel Dirprwy Feistr yn Hydref 1970. Cafodd eu gwasanaethu eu cydnabod pan gafodd ei urddo’n farchog.

James Callaghan

Yn Mawrth 1966, datganodd Canghellor y Trysorlys a Mesitr y Bathdy, James Callaghan, bydd arian degol yn cymryd lle y system hanesyddol o bunnoedd, sylltau a cheiniogau. Er mwyn casglu digon o arian degol erbyn beth cafodd ei enwi yn ‘D Day’ yn 1971, cefnogodd Callaghan, gyda Dirprwy Feistr y Bathdy, Jack James, y syniad i symud cynhyrchiad arian o Lundain at safle newydd.

Roedd ei gefnogaeth dros safle yng Nghymru yn hollbwysig ac yn Chwefror 1968 fe ddaeth i Lantrisant i osod y garreg sylfaen ar gyfer cangen ddegol newydd y Bathdy Brenhinol. Yn ystod y seremoni ‘fer ond sylweddol’, dywedodd ei fod am gael ei gofio am ail-leoli y Bathdy Brenhinol i Lantrisant.

Yn 1993, fel gŵr gwadd yn nathliad 25 mlynedd ers agor y Bathdy Brenhinol newydd, edrychodd yn ôl yn falch ar ei ran yn y llwyddiant hynny.  

 

Gwelwch toriad o’r Western Mail o 1968
Bob Yates

Yn wreiddiol o Gasnewydd yn Ne Cymru, cafodd bob Yates ei apwyntio fel Uwcharolygydd Dan Ofal y Bathdy Brenhinol newydd yn Llantrisant yn 1968, yn fuan iawn cyn iddo cael ei agor gan y Frenhines. Roedd gan Yates gradd mewn peirianneg a phrofiad o weithio yn y diwydiant preifat. Roedd nawr yn gyfrifol am osod peirianwedd technegol ac am oruchwylio hyfforddiant gweithwyr lleol mewn prosesau technegol modern er mwyn sicrhau bod stôr o arian degol yn barod yn erbyn D Day yn Chwefror 1971. Mae Yates yn haeddu clôd am gyflawni hyn gyda pheirianwedd a gweithwyr newydd.

Roedd yn benderfynol ac uchelgeisiol, ac yn 1971, fe ddaeth yn Gyfarwyddwr Cynhyrchu yn Llantrisant ac yn Tower Hill. Fel rhan o’i rôl, goruchwyliodd yr ail ran o adeiladu’r Bathdy newydd, oedd yn cynnwys uned toddi, treiglo a llenwi ac hwn daeth y peiriant toddi anfferus mwyaf yng Ngorllewin Ewrop. Penderfynnod i ymddeol o’r Bathdy yn 1979.

Gwynebau'r Bathdy

 

 

Eich hatgofion

Oes gennych chi unrhyw luniau o’r 50 mlynedd diwethaf? Ychwanegwch eich hatgofion a dewch yn ran o’n archif.

Rhannwch eich hatgofion

 

Pobl

Dysgwch am y pobl oedd yn hanfodol i’r Bathdy yn ystod ei flynyddoedd cynnar yn Llantrisant.

Digwyddiadau

Dysgwch am y digwyddiadau yn nodedig i ddatblygiad y Bathdy yn Ne Cymru.

Cynhyrchiad

Dysgwch sut gafodd yr arian degol newydd ei gynhyrchu a dosbarthu.